De ontwikkelingen rondom AI volgen elkaar in hoog tempo op. Maar soms gebeurt er iets dat verder gaat dan een nieuwe functie of een betere chatbot. Iets dat laat zien hoe belangrijk AI inmiddels is geworden.

Dat gebeurde onlangs toen bekend werd dat de nieuwste AI-modellen van Anthropic, ontwikkelaar van Claude, niet beschikbaar kwamen voor gebruikers buiten de Verenigde Staten. Ook Europese gebruikers werden uitgesloten.

Voor veel organisaties lijkt dat misschien een ver-van-mijn-bed-show. Toch laat deze gebeurtenis iets belangrijks zien: AI is niet langer alleen software. Het wordt steeds meer een strategische technologie waar economieën, bedrijven en overheden afhankelijk van worden.

Wat is er gebeurd?

Anthropic behoort samen met OpenAI, Google en Meta tot de wereldwijde koplopers op het gebied van kunstmatige intelligentie. Veel organisaties gebruiken Claude dagelijks voor het schrijven van teksten, analyseren van documenten, programmeren en kenniswerk.

Bij de introductie van de nieuwste generatie modellen bleek echter dat deze niet beschikbaar werden gesteld aan gebruikers buiten de Verenigde Staten. Daarmee ontstond een opvallende situatie: de meest geavanceerde versie van een veelgebruikte AI-oplossing was voor Europese bedrijven simpelweg niet toegankelijk.

Of deze beperking tijdelijk of permanent is, is minder relevant dan het signaal dat ermee wordt afgegeven.

Toegang tot geavanceerde AI-technologie is geen vanzelfsprekendheid.

AI is de nieuwe strategische infrastructuur

Jarenlang zagen we software vooral als een dienst die overal beschikbaar was. Een abonnement afsluiten en aan de slag.

AI verandert dat beeld.

De krachtigste AI-modellen vereisen enorme hoeveelheden rekenkracht, gespecialiseerde chips, datacenters, energie en kennis. Daardoor ontstaat een situatie waarin slechts een klein aantal landen en organisaties de technologie daadwerkelijk kan ontwikkelen en beheersen.

Dat maakt AI vergelijkbaar met andere kritieke infrastructuren zoals energievoorziening, telecomnetwerken of internetknooppunten.

Wie de technologie bezit, bepaalt uiteindelijk ook de spelregels.

Waarom is dit relevant voor Nederlandse bedrijven?

Veel organisaties zijn momenteel bezig met AI. Sommigen experimenteren nog voorzichtig, terwijl anderen AI al dagelijks inzetten binnen bedrijfsprocessen.

Juist daarom is deze ontwikkeling interessant.

De meeste Europese bedrijven bouwen hun AI-strategie momenteel op technologie van Amerikaanse leveranciers. Denk aan Microsoft Copilot, OpenAI ChatGPT, Google Gemini of Anthropic Claude.

Dat is logisch. De innovatie komt op dit moment grotendeels uit de Verenigde Staten.

Maar deze situatie laat zien dat afhankelijkheid ook risico’s met zich meebrengt.

Wat gebeurt er als functionaliteiten veranderen? Als toegang wordt beperkt? Of wanneer geopolitieke ontwikkelingen invloed krijgen op technologie die u dagelijks gebruikt?

Dat zijn vragen die steeds relevanter worden.

Digitale soevereiniteit krijgt een nieuwe betekenis

De afgelopen jaren ging digitale soevereiniteit vooral over cloudopslag, dataopslag en Europese regelgeving.

Met de opkomst van AI komt daar een nieuwe dimensie bij.

Niet alleen de locatie van data is belangrijk, maar ook de beschikbaarheid van de technologie zelf.

Europa heeft veel aandacht voor regelgeving rondom AI, privacy en veiligheid. Dat is belangrijk. Tegelijkertijd blijft de ontwikkeling van de grootste AI-modellen, de benodigde chips en de benodigde infrastructuur grotendeels buiten Europa plaatsvinden.

Daardoor ontstaat een afhankelijkheid die we de komende jaren waarschijnlijk steeds duidelijker gaan voelen.

Wat kunt u als organisatie doen?

Dit betekent niet dat organisaties moeten stoppen met AI. Integendeel.

Juist nu is het belangrijk om ervaring op te doen, kennis op te bouwen en te ontdekken waar AI waarde toevoegt binnen de organisatie.

Wel is het verstandig om bewust om te gaan met afhankelijkheden.

Denk daarbij aan:

• Niet volledig vertrouwen op één AI-platform.
• Kennis opbouwen binnen de eigen organisatie.
• AI-oplossingen regelmatig evalueren.
• Rekening houden met toekomstige veranderingen in beschikbaarheid, regelgeving en functionaliteit.
• AI opnemen in de bredere IT- en bedrijfsstrategie.

Organisaties die vandaag bewust experimenteren, zijn beter voorbereid op de ontwikkelingen van morgen.

De belangrijkste les

De blokkade van de nieuwste Anthropic-modellen gaat uiteindelijk niet alleen over Claude.

Het laat zien dat AI steeds meer een strategische rol krijgt in economie, innovatie en digitale veiligheid.

Voor bedrijven betekent dat één ding: AI is geen tijdelijke trend meer. Het wordt een structureel onderdeel van hoe organisaties werken, concurreren en groeien.

En juist daarom is dit het moment om niet alleen naar de mogelijkheden van AI te kijken, maar ook naar de afhankelijkheden die daarbij ontstaan.

Want technologie begrijpen is één ding. Er bewust mee omgaan is minstens zo belangrijk.